شمارهٔ ۸ - در مدح نصیر الدوله ناصرالدین ابوالحسن نصر

خیز، ای بت بهشتی، آن جام می بیار

که‌اردیبهشت کرد جهان را بهشت‌وار

نقش خورنقست همه باغ و بوستان

فرش ستبرقست همه دشت و کوهسار

فرشی فگنده دشت، پر از نقش بافرین

تاجی نهاده باغ، پر از دُر افتخار

آن چون بهارخانه چین پر از نقش چین

این چون نگارخانه مانی پر از نگار

آن افسر مرصع شاخ سمن نگر

و آن پرده موشح گلهای کامگار

این چون عذار حورا پر گوهرین سرشک

و آن چون بساط خلد پر از عنبرین عذار

گلبن عروس‌وار بیاراست خویشتن

ابرش مشاطه‌وار همی شوید از غبار

گاهی طویله بندد از گوهرین صدف

گاهی نقاب پوشد از پرده بخار

آن لاله نهفته در و آب چشم ابر

گویی که جامهای عقیقست پر عَقار

یا شعلهای آتش ترست اندر آب

یا موجهای لعل بدخشیست در شرار

یا لعبتان باغ بهشتی شدند باز

آراسته به دُر و گهر، گوش و گوشوار

آن از ردای رضوان پوشید قُرطه‌ای

وین از پر فریشتگان دوخته ازار

آن لوحهای موسی بر گرد کوه و دشت

و آن صفحهای مانی بر سرو و بر چنار

از ژاله نقش این همه پر گوهر بدیع

وز لاله فرش آن همه یاقوت آبدار

رنگست، رنگ رنگ، همه کوهسار و دشت

طیره است، طرفه طرفه، همه طرف جویبار

یک کوهسار نعره نخجیر جفت جوی

یک مرغزار ناله مرغان زار زار

هامون ستاره رخ شد و گردون ستاره بخش

صحرا ستاره بر شد و گلبن ستاره بار

عالم شده به وصل چنین نوبهار خوش

من زار و دور از آن رخ مانند نوبهار

ای نوبهار عاشق، آمد بهار نو

نو بنده دور مانده از آن روی چون بهار

روزی هزار بار به پیش خیال تو

دیده کنم به جای سرشک، ای صنم، نثار

ما را چو روزگار فراموش کرده‌ای

یارا، شکایت از تو کنم یا ز روزگار؟

گر آرزوی روی تو جرمیست عفو کن

ور انتظار وصل تو خونیست در گذار

گرد وداعگاه تو، ای دوست، روز و شب

یعقوب وار مانده خروشان و سوگوار

پیرامنم ز آب دو دیده چو آبگیر

پیراهنم ز خون دو چشمم چو لاله زار

نه بر وصال روی تو ای دوست، دسترس

نه بر دریغ و حسرت هجران تو قرار

گه لاله بردمد به رُخم بر، ز خون دل

گه سبزه بر دمد، زنم دیده بر کنار

هر قطره‌ای کز آب دو چشمم فرو چکد

گردد ز آتش دلم اندر زمان شرار

ای یادگار مانده مرا یاد روی خویش

یاد رهی نوشته تو بر پشت یادگار

از تو به یاد روی تو خرسند گشته‌ام

زان پس که می‌بداشتمت در دل استوار

گر یک نفس فراق تو اندیشه کردمی

گشتی ز بیم هجر دل و جان من فگار

اکنون تو دوری از من و من بی تو زنده‌ام

سختا که آدمیست بر احداث روزگار!

شرطیست مر مرا که: نگیرم بجز تو دوست

عهدیست مر مرا که: نخواهم بجز تو یار

گر کالبد به خاک رساند مرا فراق

در زیر خاک باشمت، ای دوست، خواستار

ما بندگان شاه جهانیم و نیک عهد

جز نیک عهد نبود نزدیک شهریار

شاه جهان، سپهر هنر، آفتاب جود

سلطان شرق، ناصر دین، شمسه تبار

گنج محاسن و سر اخیار، ابوالحسن

نصر، آن نصیر دولت، منصور کردگار

شاهی، که تا خدای جهان را بیافرید

چون او ندید چشم ستاره بزرگوار

از جود او نهایت موجود شد نهان

وز فضل او کمال شرف گشت آشکار

اندازهٔ هنر، هنر او کند پدید

آوازهٔ خرد، خرد او کند عیار

فخرست ملک را به چنو شاه ملک بخش

عزست بخت را به چنو شاه تاجدار

نی در خرد قیاسش معقول در خرد

نی در هنر صفاتش معدود در شمار

معلوم اوست هرچه معانیست در علوم

موروث اوست هرچه نهانیست در بحار

آثار عدل او چو ستاره است بی عدد

دریای جود او چو سپهرست بی کنار

رایش چو اصل پاکش پاکیزه از عیوب

رسمش چو اعتقادش تابنده‌تر ز نار

گر باد جاه او به زمین بر گذر کند

ور گرد موکبش به فلک بر کند گذار

این توتیای چشم شرف گردد از شرف

و آن یک قبول عالم اقبال از افتخار

ای خسروی، که دولت و اقبال روز و شب

دارند گرد درگه میمون تو قرار

این از منازعان تو صافی کند جهان

و آن از مخالفان تو خالی کند دیار

ابری تو روز بزم و هزبری تو روز رزم

نیلی به روز بخشش و پیلی به روز کار

میدان پر اژدها شود از تو به روز جنگ

مجلس پر آفتاب بود از تو روز بار

شمشیر تو قضای بدست، ای ملک، که او

نه در قراب راحت دارد، نه در قرار

تا او پدید نامد معلوم کس نشد

خورشید خون فشان و سپهر سرشک بار

گر ذوالفقار معجز دین بود، ای ملک

تیغ ذوالفقار و صفات تو ذوالفقار

روزی که گرد معرکه تیره کند هوا

گردد زمین چو قیر و فلک تار همچو قار

کیمخت کوه بگسلد از زخم بانگ کوس

گوش زمانه کر شود از هول گیر و دار

بی مهر چهرهای دلیران شود زریر

بی باده چشمهای شجاعان کند خمار

بر حلقهای جوشن خون مبارزان

گردد چو لعل خرده به پیروزه بر نگار

شوریده پیل وار در آیی تو در مصاف

چون شیر گرسنه که شتابد پی شکار

گه گرد برفشانی بر گوشه فلک

گه آب برجهانی در دیده سوار

گاهی کنی ز کشته همه روی دشت کوه

گاهی کنی به نیزه همه روی کوه غار

از موج خون کنی تو پَر جبرئیل سرخ

وز جان بدسگال رخ آفتاب تار

هر حمله‌ای که آری بوسه دهد ز جان

بر نعل توسن تو جان سفندیار

از جود دست تو عجب آید مرا همی

تا بر عنان چگونه کنی دست استوار

رمح تو بند حادثه بگشاید از سپهر

گرز تو برج کنگره بردارد از حصار

آسیب نعل اسب تو اندر زمین جنگ

بر آسمان زمین دگر سازد از غبار

گور افگند به باد و سوار افگند به عکس

تیغ تو در نبرد و خدنگ تو در شکار

ور عکس تیغ تو به هوا روشنی دهد

ارواح کشتگان شود اندر هوا فگار

ای کار زار کرده بر اعدای ملک خویش

وای آن کسی که پیش تو آید به کارزار

تو سایه خدایی و از روی حفظ خلق

نه شگفت اگر عذاب تو باشد خدای‌وار

ابلیس را خدای تعالی عزیز کرد

آنگه چنانکه خواست لعین کرد و خاکسار

چندین هزار دست برآورده در دعا

با یارب و تضرع و زاری و زینهار

هرگز خدای ضایع کی ماند، ای ملک؟

خوش زی و عمر خویش به شادی همی گذار

رنجه مباش هرگز، زین پس به دولتت

از لشکر تو یک تن وز دشمنان هزار

ای خسروی، که دولت بی رنج و گنج تو

از جان بد سگال برآرد همی دمار

من بنده گر ز یاد تو جان پرورم ز دور

حاسد چه خواهد از من رنجور دل فگار؟

تا آب و خاک و آتش و باد، این چهار ضد

با یک دگر به طبع نگردند سازگار

تا هر شبی کنار فلک گردد از نجوم

چون چشم عشق بازان پر در شاهوار

شاه جهان مظفر و منصور باد و باد

از عمر شادمانه و از ملک شاد خوار

درگاه او ز جاه شده قبله ملوک

میدان او ز فخر شده مقصد کبار

نیکو سگال دولت او همچو او عزیز

بدخواه جان او شده از غم ذلیل و خوار

چشمش همه به قد سواران سرو قد

دستش همه به زلف نگاران گل عذار