بخش ۸۵ - نامهٔ بهک شاه ماچین به نزدیک آتبین و پاسخ وی

بفرمود تا پیشش آمد دبیر

جوانی خردپرور تیزویر

یکی پاسخ نامه فرمود شاه

به نام خداوند خورشید و ماه

شب تیره از ماه روشن کند

زمین را ز خورشید جوشن کند

بهار آرد از مغز سرما برون

جهانی بیاراید از کاف و نون

رسید و بدانستم این داستان

که گفتی تو ای مایهٔ راستان

دژم گشتم از روزگار دژم

که بارد بر این تخمه چندین ستم

که دارد خود از چرخ گردون وفا

که دارد چنان تخمه را بینوا

ولیکن کس از رازش آگاه نیست

به کارش مرا و تو را راه نیست

سرانجام باید که نیکو شود

تن شاه ایران به نیرو شود

شود چرخ گردنده با او به مهر

برآرد دمار از تن دیوچهر

و دیگر که جستی ز چاکر پناه

پناه تو بادا خداوند ماه

مرا کشور و لشکر آراسته‌ست

همه گنج و خانه پر از خواسته‌ست

به بخت تو هستم، نگویم که نیست

که این خانه، وآن خانه هر دو یکی‌ست

از اسبان تازی و خفتان و تیغ

ز تو شهریارا ندارم دریغ

ولیکن از آن جای نااستوار

مرا ایمنی نیست از روزگار

به رنجم ز ضحّاکیان ماه و سال

مرا روز و شب شاه چین بدسگال

چو آگاه گردد که هستی برم

برآرد دمار از همه لشکرم

یکی لشکر آرد که خورشید پاک

به ماچین دژم گردد از تیره خاک

نه کوشیدنم روی با آن سپاه

نه کردن توانم تو را زو پناه

مرا بیم جان باشد از تیغ کوش

گران گر نیایدت بشنو به هوش

جوانمردی از مایهٔ راستی‌ست

دروغ فزونی همه کاستی‌ست

برِ راستی روشنایی بوَد

درستی سرِ پارسایی بوَد

اگر راست باشی و باشی درست

چنان دان که هر دو جهان آنِ توست

کنون من تو را ره نمایم نهان

به اندرز جمشید شاه جهان

دو ماچین یکی ایدروی ترست

به ماچینِ من باید آمد نخست

پس آن گاه یک ماهه راه اندر آب

به کشتی بباید شدن با شتاب

یکی کوه بینی سرِ ماه، ژرف

درازا و پهنا و بالا شگرف

ز دریا نی تن شده در هوا

به فرمان یزدان فرمانروا

درازای فرسنگش آید دویست

درازا و پهناش هر دو یکی است

بدان کوه هشتاد شهر گزین

که هر یک نکوتر ز ماچین و چین

بر آن شهرها بر چهاران هزار

ده آید پر از باغ و پر میوه‌دار

یکی شهریار است بر کوه و شهر

ز گیتی همه کامرانیش بهر

هشیوار شاهی و «طیهور» نام

رسانیده بخت بلندش به کام

ز یزدان‌پرستی چنان است شاه

که گویی نکرده‌ست هرگز گناه

بدان کوه یک جای راه است و بس

که نتوان بر آن راه رفتن دو کس

یکی سخت دربند چون چاه ژرف

همه ساله آگنده بینی ز برف

اگر هر چه در روی گیتی سپاه

نهد سر بدان نامبردار شاه

به در، مردشان بازدارد ز کوه

نترسند، نه جنگ آورند با گروه

چنین است و زین خوبتر کشور است

ز ریگ بیابان فزون لشکر است

برادر نخفت ار مرا سال و ماه

چنان نامور خسرو نیکخواه

تو را گر بود نزد آن شاه رای

همه هرچه باید من آرم به جای

بسازم، فرستم به دریا کنار

تو آهنگ دریا کن ای شهریار

چو نزدیک دریا رسی، هم زمان

سپاهم سوی تو رسد بی‌گمان

فرستم تنی چند با تو به راه

کنم نامه ای نزد طیهور شاه

ز کار تو آگاه گردانمش

به یزدان و دوزخ بترسانمش

چو آن جا رسیدی، شدی بی‌گزند

چه ضحاک جادو، چه دیو نژند

اگر مرغ پرّان شود پیلگوش

وگر کوش گردد همایون سروش

نیابد به فرسنگ آن کوه راه

تو به دان کنون ای سرافراز شاه

پزشک ارچه دانندهٔ نرم و خشک

ز بیمار بهتر نداند پزشک

فرستاده را داد بسیار چیز

چنان شد که چیزش نبایست نیز

یکی را فرستاد با او به هم

که از آتبین بر رسد بیش و کم

به دریا اگر هیچ رای آورد

نیاید، سخن‌ها به جای آورد

بسازد همه هر چه آید به کار

فرستد به نزدیک دریا کنار

فرستادگان برگرفتند راه

به ده روزه رفتند نزدیک شاه

ز پاسخ دل آتبین گشت شاد

فرستاده را چیز بسیار داد

بدو گفت رو شاه خود را بگوی

که ما را همین است امروز روی

تو از کشتی و هر چه باید بساز

به دریا فرست ای شه سرفراز

که من با سپاه اینک آیم همی

فزون از دو هفته نپایم همی

فرستاده برگشت و برداشت راه

بی‌آزار بر کوه بنشست شاه

نه فرمود جنگ و نه انداخت سنگ

برابر همی کرد دشمن درنگ

چو یک ماه دیگر برآمد بر این

دژم گشت از آن کوه سالار چین